فرمول محاسبه درز انقطاع در نمای ساختمان ها

همانگونه که واضح است یکی از مهمترین اصول ساخت و ساز بر اساس آیین نامه های روز دنیا در ساختمان های بلند مرتبه استفاده از درز‌های انقطاع در مجاورت با ساختمان‌های پیرامونی می باشد. مطابق با بند ۱-۴ آیین نامه طراحی ساختمانها در برابر زلزله معروف به استاندارد ۲۸۰۰ (ویرایش ۴) لازم است برای حذف و یا کاهش خسارت و خرابی ناشی از ضربه ساختمان های مجاور به یکدیگر در هنگام وقوع زلزله، می توان با پیش‌بینی درز انقطاع بین ساختمان ها و یا با ایجاد فاصله حداقل از مرز مشترک با زمین‌های مجاور تا حدود زیادی از این مشکل جلوگیری کرد. برای تامین این منظور، در ساختمان‌های با ۸ طبقه و کمتر، فاصله هر طبقه از مرز زمین مجاور حداقل برابر با ۰٫۰۰۵ ارتفاع آن طبقه از روی تراز پایه باشد. در ساختمان‌های با بیشتر از ۸ طبقه و یا ساختمان های با اهمیت “خیلی زیاد” و “زیاد” با هر تعداد طبقه نیز عرض درز انقطاع بین ساختمان و ساختمان های مجاور باید با استفاده از تغییر مکان جانبی غیرخطی طرح در طبقه و با در نظر گرفتن اثر P-Δ تعیین می گردد. برای این منظور پس از محاسبه این تغییر مکان برای هر دو ساختمان می‌توان از جذر مجموع مربعات دو عدد برای تعیین درز انقطاع استفاده نمود. همچنین در صورتی که مشخصات ساختمان مجاور در در دسترس نباشد، حداقل فاصله هر طبقه ساختمان از زمین مجاور باید برابر ۷۰ درصد مقدار تغییر مکان جانبی غیر خطی طرح در آن طبقه ساختمان در نظر گرفته شود.

فرمول محاسبه تغییر مکان جانبی غیر خطی طرح ( euΔ) نیز مطابق با ذیل می باشد.

ساختمان های تا ۵ طبقه: در سایر ساختمان ها:
درز انقطاع

ارتفاع طبقه : 

ضریب بزرگنمایی مطابق با جدول ذیل : 

سیستم سازه سیستم مقاوم در برابر نیروهای جانبی
الف-سیستم دیوار های باربر ۱- دیوارهای برشی بتن آرمه ویژه ۵
۲- دیوار های برشی بتن آرمه متوسط ۴
۳- دیوارهای برشی بتن آرمه معمولی ۳/۵
۴- دیوارهای برشی با مصالح بنایی مسلح ۳
۵- دیوارهای متشکل از قاب های سبک فولادی سرد نورد و مهار های تسمه ای فولادی ۳/۵
۶- دیواره های متشکل از قاب های سبک فولادی سرد نورد و صفحات پوششی فولادی ۴
۷- دیوارهای بتن پاششی سه بعدی ۳
ب- سیستم قاب ساختمانی ۱-دیوارهای برشی بتن آرمه ویژه ۵
۲- دیوارهای برشی بتن آرمه متوسط ۴
۳- دیوارهای برشی بتن آرمه معمولی ۳
۴- دیوارهای برشی با مصالح بنایی مسلح ۲/۵
۵- مهاربندی واگرای ویژه فولادی ۴
۶- مهاربندی کمانشی تاب ۵
۷- مهاربندی همگرای معمولی فولادی ۳/۵
۸- مهاربندی همگرای ویژه فولادی ۵
پ- سیستم قاب خمشی ۱- قاب خمشی بتن آرمه ویژه ۵/۵
۲- قاب خمشی بتن آرمه متوسط ۴/۵
۳- قاب خمشی بتن آرمه معمولی ۲/۵
۴- قاب خمشی فولادی ویژه ۵/۵
۵- قاب خمشی فولادی متوسط ۴
۶- قاب خمشی فولادی معمولی ۳
ت- سیستم دوگاز یا ترکیبی ۱- قاب خمشی ویژه فولادی یا بتنی + دیوارهای برشی بتن آرمه ویژه ۵/۵
۲- قاب خمشی بتن آرمه متوسط + دیوار برشی برشی بتن آرمه ویژه ۵
۳- قاب خمشی بتن آرمه متوسط + دیوار برشی بتن آرمه متوسط ۴/۵
۴- قاب خمشی فولادی متوسط + دیوار برشی بتن آرمه متوسط ۴/۵
۵- قاب خمشی فولادی ویژه + مهاربندی واگرای ویژه فولادی ۴
۶- قاب خمشی فولادی متوسط + مهاربندی واگرای ویژه فولادی ۵
۷- قاب خمشی فولادی ویژه +مهاربند همگرای ویژه فولادی ۵/۵
۸-قاب خمشی فولادی متوسط + مهاربندی همگرای ویژه فولادی ۵
ث-سیستم کنسولی سازه های فولادی یا بتن آرمه ویژه ۲

اثر P-Δ :

در کلیه سازه ها تاثیر بار محوری در عناصر قائم بر روی تغییر مکان های جانبی آن ها، برش ها و لنگرهای خمشی موجود در اعضا و نیز تغییر مکان های جانبی طبقات را افزایش می‌دهد. این افزایش به اثر ثانویه و یا اثر P-Δ معروف است. در مواردی که شاخص پایداری  کمتر از ۱۰ درصد باشد، ناچیز بوده و می تواند نادیده گرفته شود. ولی در صورتی که بیشتر از ۱۰ درصد باشد باید در محاسبات منظور گردد:

 : مجموعه بارهای مرده و زنده موجود در طبقه i تا n، طبقه آخر، در حد مقاومت.

 : تغییر مکان جانبی نسبی اولیه در طبقه i حاصل از تحلیل خطی

: مجموعه نیروی برشی وارده در طبقه i.

: ارتفاع طبقه i.

همچنین شاخص پایداری  در سازه ها نباید از  بیشتر شود.

تغییرمکان افزایش یافته جانبی نسبی طبقه با منظور کردن اثر P-Δ، را می توان از رابطه ذیل محاسبه کرد.

پس به طور کلی و خلاصه می توان گفت فرمول محاسبه عرض درز انقطاع در ساختمان مجاور مطابق با ذیل است.

۱) در ساختمان های با ۸ طبقه و کمتر.

۲) در ساختمان های بیشتر از ۸ طبقه و یا ساختمان های با اهمیت “خیلی زیاد” و “زیاد” با هر تعداد طبقه.

۱-۲) وجود اطلاعات ساختمان مجاور:

۲-۲) در صورت عدم وجود اطلاعات ساختمان مجاور: